Kategoria: Projekty realizowane na Wydziale Filologicznym

Naukowa, krytyczna edycja z rękopisów korespondencji Tymona Terleckiego z Jerzym Giedroyciem, Mieczysławem Grydzewskim, Janem Nowakiem-Jeziorańskim, Kazimierzem Wierzyńskim i innymi w pięciu tomach

KIEROWNIK: dr hab. Violetta Wejs-Milewska, prof. UwB
ZESPÓŁ: dr hab. Anna Janicka, prof. UwB, prof. Nina Taylor-Terlecka, Oxford, mgr Agata Stecewicz, mgr Irena Szewczenko; wykonawcy pomocniczy: dr hab. Barbara Czarnecka, mgr Urszula Trochimowicz, Anna Artysiewicz, dr Sylwia Szarejko i inni
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł „Dziedzictwo narodowe”)
OKRES REALIZACJI: 2019–2023
NUMER PROJEKTU: Nr PJP/PJP/2020/1/00006
BUDŻET: 965 900 zł

OPIS
Podstawę przedmiotu badań stanowi niepublikowana dotąd spuścizna epistolograficzna Tymona Terleckiego (1905-2000; jej gros znajduje się w Archiwum Tymona Terleckiego w Oksfordzie), jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej emigracji niepodległościowej: doktora nauk humanistycznych, wykładowcy-teatrologa w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie, po wybuchu II wojny światowej żołnierza polskiej Armii we Francji, redaktora „Polski Walczącej”, po wojnie zaś członka NiD-u, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, prezesa Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, ale przede wszystkim ważnego dla polskiej emigracji działacza, pisarza, eseisty, publicysty, współpracownika Radia Wolna Europa, pomysłodawcy i realizatora szeregu programów audialnych, inicjatora gromadzenia w Bibliotece Polskiej w Londynie zbiorów twórców emigracyjnych, pracowitego edytora. (Niezwykle ważne dla polskiej kultury i dziedzictwa narodowego jego dzieła to Straty kultury polskiej 1939–1945, Książnica Polska, Glasgow, i monumentalna Literatura polska na obczyźnie 1940–1960, t. 1–2, Londyn 1964–1965). Wielowymiarowa i nieprzerwana aktywność Terleckiego od września 1939 r., po emigrację spędzoną w Londynie (z czasowym wyjazdem do USA i pracą w Katedrze Polonistyki Uniwersytetu w Chicago), znalazła swoje potwierdzenie w jego licznych publikacjach, choć ich duża część jest nadal rozproszona w czasopismach i z pewnością wymaga jeszcze zespolenia.

Na szczególną uwagę – i to stanowi przedmiot niniejszego projektu badawczego – zasługują rękopisy Tymona Terleckiego złożone w archiwum oksfordzkim. Oczekują one na wydanie systemowe, a gros spośród nich stanowi korespondencja. Poza wydanymi dotąd zespołami epistolografii teatralnej, korpusami listów, które pisarz wymieniał z Józefem Wittlinem, Andrzejem Bobkowskim i Witoldem Gombrowiczem, pozostaje ogromna korespondencja, która czeka na krytyczne wydanie, a znajduje się nie tylko w Archiwum prywatnym Terleckiego w Oxfordzie, lecz również w wielu innych miejscach, takich jak: Biblioteka Polska w Londynie, Biblioteka Polska w Paryżu, Instytut „Kultury”, Polski Instytut Naukowy w Nowym Jorku, PIASA, a w Polsce – Biblioteka UJ i Archiwum Emigracji w Toruniu.

Cel i zamierzony rezultat projektu sprowadza się zatem do przygotowania (zebrania i opracowania materiału rękopiśmiennego) oraz edycji krytycznej tej „nieznanej” korespondencji. Jak się okazuje, twórca i organizator życia kulturalnego polskiej diaspory w Londynie intensywnie korespondował z kilkoma najbardziej znaczącymi postaciami polskiej powojennej emigracji, a byli to: Jan Nowak-Jeziorański (korpus tej korespondencji liczy ze strony J. Nowaka-Jeziorańskiego ponad 1000 jednostek, przechowywanych w Archiwum w Oksfordzie, które stanowią znakomite źródło do badań nad związkami Terleckiego z monachijską Rozgłośnią Radia Wolna Europa); redaktor paryskiej „Kultury” Jerzy Giedroyć (na ten korpus składa się ok. 350 listów ze zbiorów Maisons-Laffitte i Oxfordu); Mieczysław Grydzewski – redaktor londyńskich „Wiadomości” (to ok. 1500 listów z archiwum w Oksfordzie i Archiwum Emigracji w Toruniu), Kazimierz Wierzyński – wybitny poeta, eseista, po wojnie na emigracji w USA (zespoły korespondencji Wierzyńskiego i Terleckiego są przechowywane w kilku miejscach: w Bibliotece Polskiej w Londynie, Bibliotece Polskiej w Paryżu, w PIASA w Nowym Jorku i Instytucie Piłsudskiego w Nowym Jorku). Na ostatni, piąty tom złożą się korpusy epistolograficzne, których współautorkami były m.in.: Maria Danilewicz Zielińska, Tamara Karren, Zofia Romanowiczowa oraz Stefania Kossowska.

KONFERENCJE

W ramach projektu zaplanowano cykl konferencji naukowych, organizowanych przez Zakład Filologicznych Badań Interdyscyplinarnych (Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Białymstoku) we współpracy z Biblioteką Polską w Londynie oraz Departamentem Języków i Literatur Obcych Uniwersytetu w Turynie).

Cykl nosi tytuł ARCHIWA KULTURY POLSKIEJ XX WIEKU (LONDYN – TURYN – BIAŁYSTOK).

Problematyka konferencji dotyczy archiwalnych źródeł współczesnych badań monograficznych i biograficznych, istotnych w kontekście coraz bardziej zaznaczającej się potrzeby reinterpretacji spojrzenia na kulturę polską XX wieku (także okresów wcześniejszych). Ponadto wiele instytucji i osób prywatnych aktualnie upublicznia (zgodnie z cezurą czasu) swoje zbiory, zdejmując klauzule dyskrecjonalności chroniące dokumentację twórców, których życie przypadało zwłaszcza na okres 20-lecia międzywojennego, a wskutek pożogi wojennej ich działalność kontynuowana była bądź na emigracji, bądź w powojennym PRL-u (ci ostatni przeżyli okupację w Polsce i tu pozostali lub do kraju powrócili z emigracji). W cyklu trzech spotkań konferencyjnych spiętych głównym tytułem, omówione zostaną szczegółowe obszary/konteksty dot. m.in. poloniców, wagi monografii i epistolografii, aktualnie dostępnych (czy też jeszcze niedostępnych a zlokalizowanych) źródeł.

  • I Międzynarodowa Konferencja ARCHIWALNE ŹRÓDŁA WSPÓŁCZESNYCH BADAŃ MONOGRAFICZNYCH I BIOGRAFICZNYCH (Londyn 9 listopada 2019 roku, POSK, Czytelnia Biblioteki Polskiej) (Plakat)
  • (zaplanowana) II Międzynarodowa Konferencja EPISTOLOGRAFIA I EMIGRACJA. PERSPEKTYWY BADAWCZE (Uniwersytet w Turynie)

Zagadnienia badawcze: Listy emigrantów i do emigrantów: osobliwości modelu genologicznego, metodologia badań nad epistolografią emigracyjną, list w strukturze współczesnej biografii i monografii o twórcy emigracyjnym (i krajowym), zasoby epistolograficzne polskich bibliotek i archiwów za granicą, polilingwizm listów emigracyjnych, między krajem a Zachodem: listy emigrantów okiem cenzury i Urzędu Bezpieczeństwa, problemy edytora epistolografii – próba katalogu

  • (zaplanowana) III Międzynarodowa Konferencja POLONICA ZAGRANICZNE. STAN WIEDZY I PERSPEKTYWY BADAWCZE (Białystok)

Zagadnienia badawcze: Geografia poloniców zagranicznych: biblioteki, muzea, archiwa zagraniczne, archiwa prywatne, zapomniane, zapoznane, nieznane: perspektywy nowych odkryć poloniców w ośrodkach zagranicznych, polonica w Europie Zachodniej a polonica w Europie Wschodniej – stan wiedzy/stan dostępności, amerykańskie i światowe zasoby poloniców, między krajem a emigracją: rola poloniców w transferze kulturowym między kulturą polską a kulturą światową, metodologia badań nad polonicami/ problemy/wyzwania

Literatura pisarzy pokolenia Beatu w perspektywie lacanowskiej

KIEROWNIK: dr Tomasz SawczukŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Clifford and Mary Corbridge Trust, the University of Cambridge
OKRES REALIZACJI: 3 miesiące (2014–2015)
BUDŻET: 7700 zł

OPIS
Projekt skupiał się na realizacji dwóch zasadniczych celów: zapoznaniu się z twórczością amerykańskich pisarzy z tzw. pokolenia Beatu (wraz z poświęconymi im pracami krytycznymi) oraz zweryfikowaniu na ile twórczość ta rezonuje z teoriami psychoanalitycznymi Jacquesa Lacana. Przesłanką do podjęcia się powyższego namysłu krytycznego było przeświadczenie, że umocowana w wielorako realizującej się językowej spontaniczności i konfesji literatura bitników domaga się świeżego psychoanalitycznego spojrzenia, które z jednej strony zastąpiłoby nachalne odczytania psychobiograficzne, a z drugiej pozwoliłoby wydobyć z niej nieuświadomione tekstualne procesy i dostrzec paralele między jej strategiami twórczymi a założeniami lacanowskiej psychoanalizy. W miarę trwania projektu badania zaczęły ogniskować się na twórczości konkretnego pisarza i czołowego przedstawiciela ’Beat Generation’, Jacka Kerouaca, powinowactwie jego stylu określanego jako „spontaniczna bopowa prozodia” z psychoanalitycznym mapowaniem pracy nieświadomego oraz na motywach nieobecności ojca i symbolicznego wybrakowania (w rozumieniu lacanowskim) przenikających jego literacki projekt zwany „legendą Duluoza”. Rezultatem badań jest monografia autorska i dwa artykuły naukowe.

NAJWAŻNIEJSZE PUBLIKACJE:

  • T. Sawczuk, On the Road to Lost Fathers: Jack Kerouac in a Lacanian Perspective, Frankfurt am Main 2019.
  • T. Sawczuk: Longing for What (Never) Was: Jack Kerouac and the Nostalgic Subject in a Lacanian Perspective, w: Nostalgia in North-American Literature and Culture, red. Z. Maszewski, W. Łaszkiewicz, J. Partyka, Cambridge 2016, s. 174–183.
  • T. Sawczuk, Kalifornia w supermarkecie – Beat w kulturze mainstreamu, w: Bitnicy, red. M. Paryż, Warszawa 2016, s. 285–305

Słownik polskiej terminologii prawosławnej

KIEROWNIK: ks. prof. dr hab. Wiesław Jan Przyczyna

ZESPÓŁ: ks. dr hab. Marek Ławreszuk, prof. UwB, abp dr hab. Jakub Kostiuczuk, prof. ChAT (Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie), prof. dr hab. Lilia Citko (UwB), dr hab. Katarzyna Czarnecka, prof. UAM (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), dr hab. Józef Kuffel (Uniwersytet Jagielloński), ks. dr Jerzy Tofiluk, prof. ChAT, ks. dr Włodzimierz Misijuk (UwB), dr Anna Rygorowicz-Kuźma (UwB), dr Małgorzata Kurianowicz (UwB), dr Jarosław Charkiewicz, ks. Piotr Makal (Stowarzyszenie Bractwo Prawosławne św. św. Cyryla i Metodego), ks. dr. Jarosław Kupryjaniuk (Parafia Prawosławna Przemienienia Pańskiego w Mrągowie), mgr Grzegorz Makal (UwB), mgr Dariusz Kazimierowicz (UwB)

ŹRÓDOŁO FINANSOWANIA: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł „Dziedzictwo narodowe”)
OKRES REALIZACJI: 2017–2022
NUMER PROJEKTU: 0083/NPRH5/H11/84/2017
BUDŻET: 1 110 938 zł

OPIS
Projekt Słownik polskiej terminologii prawosławnej ma na celu zgromadzenie, klasyfikację i analizę istniejącej w języku polskim terminologii Kościoła prawosławnego. Nieustannie rozwijający się zbiór, wykorzystuje zasoby z języków oryginalnych, języków mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, a także zapożyczenia z terminologii Kościoła rzymskokatolickiego. Celem realizacji projektu jest normatywizacja niejednolitego nazewnictwa. Brak kompleksowego opracowania tej terminologii w języku polskim najlepiej świadczy o konieczności i potrzebie realizacji projektu. Interdyscyplinarne badania leksykograficzne, teolingwistyczne i teologiczne, pozwolą na stworzenie normatywnego słownika uzupełnionego o wielojęzyczne indeksy w języku greckim, angielskim i cerkiewnosłowiańskim. Zasadniczy cel projektu zostanie zrealizowany poprzez kompleksową analizę wszystkich terminów związanych z prawosławiem, a następnie krytyczny przegląd słownika, co pozwoli na stworzenie jego pełnej, zrewidowanej wersji. Celem projektu jest także sformalizowanie badań leksykograficznych związanych z terminologią prawosławną.

Projekt zakłada przeprowadzenie badań i wypracowanie zasad poprawnej budowy słowotwórczej leksyki z zakresu teologii prawosławnej, co pozwoli również na jej dalsze wykorzystanie w stosunku do pojawiających się nowych terminów. Założenia projektu uwzględniają praktyczne zastosowanie wyników badań. Opracowany jako rezultat prac Zespołu słownik i przeprowadzone w projekcie zadania, zostaną szeroko udostępnione w postaci drukowanej i elektronicznej. Udostępnienie wyników badań na licencji open access pozwoli na ich wykorzystanie przez teologów, filologów oraz środowiska tłumaczy i wydawców podejmujących tematykę prawosławną.

Słownik ma się stać autorytatywnym, kompleksowym zbiorem jednostek leksykalnych wykorzystywanych w teologii prawosławnej i związanych z nią dyscyplinach naukowych. Zasoby słownikowe wyodrębnione w indeksy haseł opatrzonych kwalifikatorami pozwolą również na ujednolicenie terminologii i jej lepsze dopasowanie do wymagań. Publikacja wyników badań rozwiąże problem niewłaściwego tworzenia zapożyczeń strukturalnych (kalki) z innych języków. Praktycznym zastosowaniem wyników badań będzie możliwość wykorzystanie słownika przy tworzeniu kolejnych przekładów prawosławnych ksiąg liturgicznych na język polski. Dodatkowo projekt wspiera ubogacenie polszczyzny o terminy funkcjonujące w kulturze Kościoła prawosławnego ograniczone funkcjonowaniem w języku cerkiewnosłowiańskim, językach mniejszości narodowych i etnicznych.

WYBRANE DOTYCHCZASOWE PUBLIKACJE:

  • K. Czarnecka, M. Ławreszuk, „Słownik polskiej terminologii prawosławnej” – struktura artykułu hasłowego, „Elpis” 2018, nr 20, s. 221–230.
  • M. Kurianowicz, A. Rygorowicz-Kuźma, Nazwy własne w Słowniku polskiej terminologii prawosławnej, w: Nazwy własne w języku, literaturze i kulturze, red. A. Rygorowicz-Kuźma, K. Rutkowski, Białystok 2019, s. 341–350.
  • Katarzyna Czarnecka, Anna Rygorowicz-Kuźma, ks. Marek Ławreszuk, ks. Piotr Makal, Jarosław Charkiewicz, Opracowanie definicji w Słowniku polskiej terminologii prawosławnej, w: Leksykografia w różnych kontekstach, t. 2, red. M. Bańko, W. Decyk-Zięba, E. Rudnicka, Warszawa 2020, s. 47–55.
  • W. Misijuk, Priest’s wife, matushka, presbytera czy popadija… a może khouria? Problematyka doboru angielskich odpowiedników haseł „Słownika polskiej terminologii prawosławnej, „Elpis” 2020, nr 22, s. 61–68, https://doi.org/10.15290/elpis.2020.22.07
  • W. Ławreszuk, Jak określić czynności liturgiczne prawosławnego duchownego? – podstawy teologiczne i normy językowe, „Elpis” 2020, nr 22, s. 113–120, https://doi.org/10.15290/elpis.2020.22.14.

Embodied simulation in the translation process (Symulacja ucieleśniona w procesie tłumaczeniowym)

KIEROWNIK: dr Beata Piecychna
OPIEKUN NAUKOWY: prof. Benjamin Bergen (Uniwersytet Kalifornijski w San Diego, USA)
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Fundacja Kościuszkowska
OKRES REALIZACJI: II – XII 2020
BUDŻET: 36 000 zł

OPIS
Próby odpowiedzenia na pytanie, w jaki sposób człowiek rozumie i przetwarza język, czynione są od dawna. Cześć badaczy pragnie wyjaśnić to zjawisko, odwołując się do hipotezy symulacji ucieleśnionej autorstwa Benjamina Bergena. Hipoteza ta mówi o tym, że język staje się dla nas zrozumiały, ponieważ symulujemy to, o czym traktuje dana wypowiedź bądź określony fragment tekstu. Dzieje się tak na skutek aktywacji wewnętrznie zakodowanych doświadczeń sensomotorycznych, które na co dzień zdobywamy w interakcji ze światem. I mimo że w literaturze psychologicznej oraz kognitywistycznej prowadzi się szeroko zakrojone eksperymenty, które potwierdzają mechanizm symulacji ucieleśnionej, brakuje badań, które pomogłyby odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu symulacja ucieleśniona uobecnia się w procesie tłumaczeniowym.

Celem projektu realizowanego z kognitywistami i lingwistami z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego (Language and Cognition Lab) jest weryfikacja hipotezy głównej, która brzmi następująco: Mechanizm symulacji mentalnej zachodzącej w procesie tłumaczeniowym cechuje mniejsza intensywność niż tożsamy mechanizm w procesie czytania ze zrozumieniem. Pod względem metodologicznym badanie stanowi do pewnego stopnia replikę eksperymentu przeprowadzonego w 2009 roku przez Diane Pecher, Saskię Van Dantzig, Rolfa A. Zwaana oraz René Zeelenberg. Najpierw zatem osoby badane czytają (lub tłumaczą) pojedyncze zdania implikujące kształt danego przedmiotu (np. There was a watermelon in the garden), a następnie widzą obrazek przedstawiający określony rzeczownik (np. arbuz) w konkretnym położeniu (arbuz w ogrodzie / arbuz pokrojony w miseczce) (ang. picture recognition task). Zadaniem uczestników eksperymentu jest wciśnięcie lewym palcem wskazującym przycisku na klawiaturze komputera: z – oznaczającego „nie” lub m – oznaczającego „tak”. Taka procedura eksperymentalna umożliwia przyjrzenie się specyfice i zakresowi symulacji mentalnej, jaka zachodzi w badanych procesach poznawczych. Jednym z celów badań jest nadto ustalenie stopnia podobieństwa pomiędzy mechanizmem symulacyjnym obecnym w procesie czytania ze zrozumieniem a symulacją zaznaczającą się w procesie tak zwanego czytania translacyjnego. Badaniu poddany będzie wreszcie wpływ, jaki na specyfikę mechanizmu symulacji ucieleśnionej zachodzącej w umyśle tłumacza wywierają techniki narracyjne stosowane przez autorów tekstów źródłowych, wiedza tłumacza oraz kontekst sytuacyjny procesu tłumaczeniowego.

Chrześcijaństwo we współczesnej literaturze fantasy

KIEROWNIK: dr Weronika Łaszkiewicz
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Clifford and Mary Corbridge Trust, the University of Cambridge
OKRES REALIZACJI: 2 miesiące (2013–2014)
BUDŻET: 6500 zł

OPIS
Celem projektu była analiza elementów chrześcijańskich, tj. motywów, symboli, postaci zaczerpniętych z tradycji biblijnej, jak również wartości chrześcijańskich, pojawiających we współczesnej literaturze fantasy, przez pryzmat fenomenologii religii, w szczególności teorii opracowanych przez Rudolfa Otto i Gerarda van der Leeuw. W ramach projektu przeprowadzono kwerendę biblioteczną w bibliotekach Uniwersytetu w Cambridge, która pozwoliła na przygotowanie części teoretycznej projektu dotyczącej analizy rozwoju literatury fantasy na gruncie amerykańskim i kanadyjskim, procesów towarzyszących przenoszeniu elementów mitologiczno-religijnych na grunt literatury popularnej oraz metodyki badań fenomenologicznych. Wychodząc od rozważań teoretycznych, na kolejnym etapie prac przeprowadzono wnikliwą analizę wybranych cyklów literatury fantasy (utwory Stephena R. Donaldsona, Guy’a Gavriela Kaya, Celii S. Friedman, Brandona Sandersona), która dowiodła, że wskazane utwory wiele czerpią z tradycji chrześcijańskich. Tym samym projekt osiągnął nie tylko swój cel poznawczy, ale również metodologiczny, pozwolił bowiem na wypróbowanie nowego podejścia do literatury fantastycznej; podejścia wypracowanego na bazie fenomenologii religii. Wymiernym rezultatem projektu była monografia autorska, opublikowana w wydawnictwie McFarland.

NAJWAŻNIEJSZA PUBLIKACJA

  • Weronika Łaszkiewicz, Fantasy Literature and Christianity: A Study of the Mistborn, Coldfire, Fionavar Tapestry and Chronicles of Thomas Covenant Series, Jefferson 2018 (=Critical Explorations in Science Fiction and Fantasy, 63. Series Editors: Donald E. Palumbo and C.W. Sullivan III.).

Legendy Starego Kontynentu. Teksty i ćwiczenia dla obcokrajowców

KIEROWNIK: dr hab. Joanna Kuć
WYKONAWCY: dr hab. Joanna Kuć, prof. UwB i dr Konrad K. Szamryk
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej
OKRES REALIZACJI: 12 miesięcy (X 2020 – IX 2021)
NUMER PROJEKTU: Nr PJP/PJP/2020/1/00006
(https://www.wrotapodlasia.pl/pl/edukacja/edukacja_nauka/legendy-starego-kontynentu–po-polsku-dla-obcokrajowcow-projekt-uwb-dofinansowany-przez-nawa.html)
BUDŻET: 68 716,76 zł

OPIS
Celem projektu jest przybliżenie dziedzictwa kulturowego, jakim są legendy, pochodzące z różnych państw europejskich, na których wychowały się pokolenia Polaków i Europejczyków. Oryginalne teksty, zabrane w ostatnich dwóch latach od obcokrajowców studiujących w Polsce oraz od studentów uniwersytetów partnerskich, zostaną podzielone wg motywów, które w nich występują, oraz opatrzone ćwiczeniami gramatyczno-leksykalnymi prezentującymi różne zjawiska językowe polszczyzny. Posłużą jako podręcznik/materiały do nauczania jpjo dla Polonii i obcokrajowców uczących się języka polskiego na poziomach B1 i B2 i ukażą się w wersji drukowanej na wiosnę 2021 r. oraz jako e-book na stronach szkoły językowej „Pollando”.

Badania pilotażowe, określające poziom ćwiczeń, zostaną przeprowadzone na wiosnę wśród studentów roku przygotowującego do studiów w Polsce (programy im. gen. Andersa i I. Łukasiewicza). Rzeczywista promocja książki odbędzie się w uniwersytetach partnerskich: w Uniwersytecie w Ostrawie (Czechy) oraz w Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Wilnie (Litwa), w których odbędą się warsztaty z kultury żywego słowa i techniki mówienia oraz warsztaty leksykalno-gramatyczne z języka polskiego. Na spotkanie ze studentami polonistyki, uczniami polskich szkół, nauczycielami języka polskiego i wykładowcami uczelni partnerskich oraz polskojęzycznymi mieszkańcami Wilna i Ostrawy pojadą lektorzy jpjo z UwB: dr hab. Joanna Kuć i dr K.K. Szamryk.

Więcej o projekcie na stronie https://legendy-kontynentu.pl

Angielska edycja książki Kamili Budrowskiej Literatura i pisarze wobec cenzury PRL. 1948 – 1958

KIEROWNIK: prof. dr hab. Kamila Budrowska
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł: Uniwersalia 2.1)
OKRES REALIZACJI: 2017–2019
BUDŻET: 54.559 zł

OPIS
Celem projektu było wykonanie angielskiego przekładu książki Literatura i pisarze wobec cenzury PRL. 1948–1958 autorstwa Kamili Budrowskiej. Środki uzyskano w rybie konkursowym z grantu przyznanego przez MNiSW w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (moduł: Uniwersalia 2.1). Założeniem programu Uniwersalia 2.1. jest tłumaczenie wybitnych polskich prac z zakresu humanistyki na języki obce.

NAJWAŻNIEJSZE PUBLIKACJE:

  • Budrowska, Kamila, Writers, Literature and Censorship in Poland. 1948-1958, transl. P. A. Vickers. Peter Lang, Berlin 2020.

Kontynuacja krytycznych edycji wybitnych, zapomnianych dzieł XIX-wiecznej polskiej literatury romantycznej w Naukowej Serii Wydawniczej „Czarny Romantyzm” w XII tomach

KIEROWNICY: dr hab. Halina Krukowska, prof. UwB; dr hab. Piotr Stasiewicz, prof. UwB
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł „Dziedzictwo narodowe”)
OKRES REALIZACJI: 2018–2022
NUMER PROJEKTU: 81 11H 17 0222 85 (nr umowy 0222/NPRH6/H11/85/2018)
BUDŻET: 644 600 zł

OPIS
Głównym celem projektu jest wznowienie naukowej, krytycznej edycji zapomnianych dzieł literackich należących do nurtu „czarnego romantyzmu”, który rozwijał się w polskiej literaturze powstającej na pograniczu, na kresach wschodnich. „Czarny romantyzm” to jeden z najważniejszych nurtów w literaturze romantyzmu polskiego, angielskiego i niemieckiego, charakteryzujący się pesymistyczną, ciemną, mroczną wizją świata: egzystencji człowieka, natury i kultury, bytu i historii. Jak przypomina Halina Krukowska, nurt ten stanowi swoisty wyróżnik polskiego romantyzmu, łączy się bowiem z pierwiastkiem regionalnym, orientalnym, wydając wspaniałe dzieła klasyków tzw. „ukraińskiej szkoły w poezji polskiej”. Zgodnie z założeniami projektu, przedmiotem opracowań w kolejnych tomach będą zarówno dzieła polskie, jak i te z pogranicza polsko-ukraińsko-białorusko-litewskiego, a wśród nich także teksty pozostające do tej pory w rękopisach. To m.in. utwory Anny Mostowskiej, Karoliny Proniewskiej, Erazma Słowackiego, Jana Barszczewskiego, Michała Chodźki, Erazma Izopolskiego, Zenona Fisza, a także antologia wszystkich polskich przekładów XVIII- i XIX-wiecznych Pieśni Osjana Jamesa Macphersona.

PUBLIKACJE (PRACE EDYTORSKIE)

  • Zenon Fisz, Opowiadania i krajobrazy. Szkice z wędrówek po Ukrainie , wstęp i red. M. Nalepa, J. Ławski, Białystok 2019.
  • Jan Barszczewski, Szlachcic Zawalnia, czyli Białoruś w fantastycznych obrazach, wstęp J. Ławski, J. Godlewska, B. Kuryłowicz, red. B. Kuryłowicz, J. Ławski, Białystok 2019.
  • Erazm Słowacki, Pisma zebrane, wstęp Ł. Zabielski, W. Korotki, J. Ławski, red. J. Ławski, Ł. Zabielski, Białystok 2020.
  • Paulin Święcicki, Pisma prozą , wstęp K. Korotkich, R. Radyszewski, J. Ławski, red. K. Korotkich, K. Rutkowski, Białystok 2020.

WYBRANE ARTYKUŁY NAUKOWE

  • Jarosław Ławski, Hiatus. Krasiński noetyczny, w: Krasiński. Żywioły kultury, żywioły natury. Studia, red. M. Burzka-Janik, J. Ławski, Białystok–Opole 2019, s. 41–57.
  • Jarosław Ławski, Ironia i nihilizm. Figura bibliotekarza w „Posłuchaniu u Lucypera” Józefa Sękowskiego, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2019, nr 8(11), cz. 2, s. 83–94, https://doi.org/10.32798/pflit.69.
  • Paweł Wojciechowski, „Dziennik wewnętrznego doświadczenia”. Melodie pielgrzyma Jana Barszczewskiego, „Wiek XIX” 2019, nr 12, s. 207–218, https://rcin.org.pl/dlibra/publication/128809/edition/130916/content.
  • [w druku] Jarosław Ławski, „Życie sieroty” Jana Barszczewskiego – czarny romantyzm spoza modelu „antagonizmu wieszczów”, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” [2020].

Kontynuacja krytycznych edycji wybitnych, zapomnianych dzieł XIX-wiecznej polskiej literatury romantycznej w Naukowej Serii Wydawniczej „Czarny Romantyzm” w dziesięciu tomach

KIEROWNIK: dr hab. Halina Krukowska, prof. UwB
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (moduł „Dziedzictwo narodowe”)
OKRES REALIZACJI: 2013–2017
NUMER PROJEKTU: 11H 12 0399 81 (nr umowy 0003/NPRH2/H11/81/2013)
BUDŻET: 465 520 zł

OPIS
Projekt dotyczy kontynuacji krytycznych edycji dzieł literackich z okresu romantyzmu, należących do nurtu tak zwanego czarnego romantyzmu. Czarny romantyzm (ang. Black Romantic, Black Romanticism, Dark Romantic, Dark Romanticism, niem. Schwarze Romantik; wyrażenie „czarny romantyzm” funkcjonuje stale tylko w kulturze i języku angielskim, niemieckim i polskim) – to jeden z najważniejszych nurtów w literaturze romantyzmu polskiego i europejskiego, szczególnie polskiego, angielskiego i niemieckiego, charakteryzujący się pesymistyczną, ciemną, mroczną wizją świata: egzystencji człowieka, natury i kultury, bytu i historii. Nurt ten stanowi swoisty wyróżnik polskiego romantyzmu, gdzie łączy się z pierwiastkiem regionalnym, orientalnym, wydając wspaniałe dzieła klasyków tzw. ukraińskiej szkoły w poezji polskiej. Badacze realizujący projekt wydali do tej pory 40 tomów edycji krytycznych i studiów dotyczących szeroko rozumianego nurtu pesymizmu w romantyzmie polskim, w tym nowe, krytyczne edycje: Marii A. Malczewskiego, Zamku kaniowskiego S. Goszczyńskiego, Agaj-Hana Z. Krasińskiego, Straży nocnych Bonawentury [przekład z niemieckiego], Niedokonanego T. Micińskiego, a także obszerne tomy poświęcone mitowi faustycznemu w literaturze polskiej, tragedii i tragizmowi, studia o Marii Malczewskiego, o wątkach apokaliptycznych i nihilizmie w literaturze polskiej.

Więcej o projekcie: http://wschodzachod.uwb.edu.pl/czarny-romantyzm/

PUBLIKACJE

  • August Ernst Friedrich Klingemann, Faust. Tragedia w pięciu aktach, przekład i wstęp Edwarda Lubomirskiego, wydanie polsko-niemieckie, redakcja tomu, opr. tekstu, przypisy Łukasz Zabielski, wstęp Jarosław Ławski, Steffen Dietzsch, Marta Kopij-Weiss, Leszek Libera, Białystok 2013, 406 ss.
  • August Antoni Jakubowski, The Remembrances of a Polish Exile /Wspomnienia polskiego wygnańca, wyd. polsko-angielskie, przekład, wstęp, redakcja Jarosław Ławski, Piotr Oczko, Białystok 2013, 160 ss.
  • Tomasz August Olizarowski, Poematy, z rękopisów i pierwodruków opracowała i wstępem poprzedziła Małgorzata Burzka-Janik, redakcja tomu M. Burzka-Janik i Jarosław Ławski, Białystok 2014, 930 ss.
  • Roman Zmorski, Lesław. Szkic fantastyczny, wstęp i opracowanie tekstu Halina Krukowska, Aneks i redakcja tomu Jarosław Ławski, Białystok 2014, 930 ss.
  • Władysław Słowacki, Narracje, wstęp, opracowanie tekstu, przypisy i bibliografia Grzegorz Kowalski, redakcja tomu Jarosław Ławski, Białystok 2015, 297 ss.
  • Stefan Witwicki, Edmund, wstęp i opr. tekstu Mikołaj Sokołowski, opr. Aneksu i wprowadzenia Małgorzata Burzka-Janik, red. tomu Jarosław Ławski i Halina Krukowska, Białystok 2015, 321 ss.
  • Wacław Szymanowski, Michał Sędziwój. (Dramaty), wstęp Grzegorz Czerwiński i Anna Janicka, red. Jarosław Ławski i Halina Krukowska, Białystok 2015, 360 ss.
  • Edward Young, Myśli nocne. Skarga, albo Myśli nocne o życiu, śmierci i nieśmiertelności.Sąd Ostateczny. Poema/ The Complaint: or Night-Thoughts on Life, Death & Immortality. Poem on the Last Day, wydanie krytyczne, polsko-angielskie, opr. tekstu Łukasz Zabielski, Jacek Partyka, wstęp Mikołaj Sokołowski, Łukasz Zabielski, red. Halina Krukowska i Jarosław Ławski, Białystok 2016, 868 ss.
  • Józef Sękowski, Fantastyczne podróże barona Brambeusa, edycja krytyczna, wstęp Joanna Dziedzic, Jarosław Ławski, red. Małgorzata Burzka-Janik, Jarosław Ławski, Białystok 2016, 246 ss.
  • Zenon Fisz, Noc Tarasowa. (Proza), wstęp Marek Szladowski, Rościsław Radyszewski, opr. tekstu Jolanta Dragańska i Kazimierz Bogusz, red. tomu Jarosław Ławski i Iwona E. Rusek, Białystok 2016, 470 ss.

Recenzentami tomów opublikowanych jako rezultaty projektu byli profesorowie szeregu uczelni polskich i zagranicznych (nazwiska w porządku chronologicznym):

prof. dr hab. Włodzimierz Szturc (Uniwersytet Jagielloński), dr hab. Marek Podlasiak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika), prof. dr hab. Irena Jokiel (Uniwersytet Opolski), prof. dr hab. Marek Wilczyński (Uniwersytet Gdański), prof. dr hab. Michał Masłowski (Universite de Paris IV – Sorbonne), prof. dr hab. Maria Kalinowska (UMK, Uniwersytet Warszawski), dr hab. Michał Kuziak, prof. UW, prof. dr hab. Agnieszka Czajkowska (Akademia Jana Długosza w Częstochowie), prof. dr hab. Ewa Nawrocka (UG), prof. dr hab. Wołodymyr Jerszow (Państwowy uniwersytet w Żytomierzu), prof. dr hab. Danuta Dąbrowska (Uniwersytet Szczeciński), dr hab. Ewa Hoffmann-Piotrowska (UW), dr hab. Magdalena Piotrowska, prof. UAM (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), dr hab. Mariusz Jochemczyk (Uniwersytet Śląski), prof. dr hab. Teresa Kostkiewiczowa (Instytut Badań Literackich PAN), prof. dr Joel J. Janicki (SCU, Taipei, Tajwan), prof. dr hab. Bolesław Oleksowicz (UG), dr hab. Natalia Maliutina (Uniwersytet w Odessie, Uniwersytet w Białymstoku), dr hab. Marek Kwapiszewski, prof. UMCS (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), dr hab. Mariya Bracka (Narodowy Uniwersytet im T. Szewczenki w Kijowie).

Preservation of Eliza Orzeszkowa’s and Ludwik Zamenhof’s historical and cultural heritage in Grodno and Bialystok

INSTYTUCJA ODPOWIEDZIALNA (the Lead Beneficiary): Yanka Kupala State University of Grodno
PARTNER ze strony polskiej: dr hab. Anna Janicka, prof. UwB
ŹRÓDŁO FINANSOWANIA: Unia Europejska; Instytucja Zarządzająca: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej Rzeczypospolitej Polskiej
OKRES REALIZACJI: 2014 – 2020
BUDŻET: 40 420 euro

OPIS
The territory of Grodno and Bialystok are a part of multicultural and multilingual cross-border region. Many representatives of Polish culture and science such as Orzeszkowa, Mickiewicz, Zamenhof, etc. cannot be studied properly without taking into consideration Belarusian factor as they were born and lived in the territory of the present day Belarus. That is why the studies of the figures belonging to various cultures require joint effort of scientists from both Poland and Belarus. In accordance with the Programme priority, the present project aims at promoting cross-border region’s culture and history by preserving and promoting Orzeszkowa’s and Zamenhof’s historical and litterary heritage and encouraging the development of cross-border tourism, as well as increasing the diversity and quality of existing tourist services.

The present project will join Belarusian and Polish researchers in order to bridge the gaps in the existing tourist services infrastructure. The project will have two main outputs which will improve considerably touristic life of Grodno and Bialystok by enriching cultural and touristic potential of Grodno, Bialystok and nearby territory and increasing the amount of tourist services provided at this cross-border region. The first output is the brand new tourist route “Orzeszkowa’s life and work paths”. It will connect all historically and culturally important places related to the Polish writer’s life in Grodno and Grodno region territory and ten information boards will be installed at the key points of the route. The route will be accompanied by a specially designed excursion available in three language versions (Belarusian, Polish and English). The second output will be already existing in Bialystok touristic route “Szlak esperanto i wielu kultur” (The Esperanto and Multicultural route) improved in the course of the project implementation. The improvement of the route will deal with the elaboration of a specially designed excursion available in three language versions (Belarusian, Polish and English) containing the facts that are presented now and the new facts determined by the research community. For both routes promotional materials such as fliers and information brochures will be published in the three languages versions in order to promote and sustain the results of the project.

All project results are durable for both partners and suitable for continuation after project closure. The developed routes as tourist products will be available for further use by guides and travel agencies upon request. The project results will also include some tangible objects: collection of research papers following international conference; booklets promoting the routes distributed at the last stage of the project implementation and some time after its closure; the electronic version of the booklet freely available on project web-site; information boards at the route key points; project web-site maintained for at least 5 years after the project closure.

Cross-border Cooperation Programme Poland-Belarus-Ukraine 2014–2020

O PROGRAMIE / ABOUT THE PROGRAMME:

The Cross-border Cooperation Programme Poland-Belarus-Ukraine for 17 years supports development processes in the borderland of Poland, Belarus and Ukraine by co-financing diverse projects. All projects financed within the Programme are non-profit and contribute to the improvement of the quality of life of inhabitants of eastern Poland and western Ukraine and Belarus.

Each co-financed project shall demonstrate a strong cross-border effect, not only through established partnership between institutions, but above all thanks to the results of the activities and their positive impact on the border area and its inhabitants.

In the programming period 2014-2020, the Programme operates under the framework of the European Neighbourhood Instrument (ENI), and responds to national and regional needs and addresses common challenges in a field of environment, culture, public health, safety and security. In terms of the budget, the Programme Poland-Belarus-Ukraine is the largest ENI CBC programme on the EU land borders, with over 170 M EUR granted to 167 projects.