Aktualności

Dr hab. Anetta Bogusława Strawińska z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu w Białymstoku w dniach 28-30 maja 2026 r. uczestniczyła w XIII Międzynarodowej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej w Wilnie zorganizowanej przez Stowarzyszenie Naukowców Polaków Litwy. Badacze z różnych ośrodków naukowych z Polski i Litwy debatowali nad aktualnymi wyzwaniami współczesnego świata.

W dyskusji panelowej, która odbyła się w Ambasadzie Polskiej w Wilnie omawiano takie kwestie szczegółowe, jak: nowa administracja USA – niespodzianka czy prawidłowość, nowe zagrożenia geopolityczne; trudny okres dla NATO: finanse, przyszłość i wyzwania związane z bezpieczeństwem; jak Polska, Litwa i UE balansują między integracją a dezintegracją – poszukiwanie nowego ładu; nowy etap współpracy między Polską a Litwą – nowe wyzwania w zmieniającym się świecie. W kolejnych dniach obrad poruszano m.in. kwestie związane z wyzwaniami cyfrowymi, edukacją, mediami oraz zachowaniem tożsamości narodowej Polaków na Litwie. Dr hab. Anetta Bogusława Strawińska wygłosiła referat pt. Uwagi o integracji językowo-kulturowej na Kresach północno-wschodnich oczyma purystów przełomu XIX i XX wieku. Wystąpienie traktować należy jako głos w toczącej się od lat dyskusji dotyczącej przeszłości języka polskiego na Kresach północno-wschodnich stanowiących miejsce integracji etnicznej (narodowościowej)/ obszar (współ)egzystowania różnorodnych kultur i języków/ przestrzeń kształtowania tożsamości społecznej, tj. interakcji, lub raczej konfrontacji wielu kultur (przez ciągły kontakt z odmiennymi wartościami, normami, wzorami zachowań). W odniesieniu do prac poprawnościowych przełomu XIX i XX wieku Kresy jako tereny pograniczne należy rozpatrywać przez pryzmat określonej przestrzeni kulturowej. Prezentowana analiza miała charakter jakościowy. Zastosowana w niej metoda analityczno-syntetyczna pozwoliła ująć całokształt przywoływanych zjawisk w kontekście ludzkich doświadczeń, życzeń, wspólnotowego egzystowania, czy współegzystowania z innymi narodami. Omówione zostały takie wyróżniki obszarów typu pogranicznego/peryferycznego/oddalonego od centrum, jak: 1. przeświadczenie, że życie sytuuje się na granicach; 2. polifoniczność, wielogłosowość; 3. uznanie złożoności pogranicza jest zgodą na wizję świata aksjologicznie ambiwalentnego; 4. kategoria inności; 5. bycie wobec inności. Puryzm obronny rozumiany jako rygorystyczna dbałość o nieskazitelność języka oraz kultury pełni kluczową rolę w budowaniu tożsamości, ale niejednokrotnie stoi w sprzeczności z procesami integracji. Skrajny puryzm utrudnia asymilację nowych członków grupy, dla których błędy są naturalnym elementem bytowania językowego i kulturowego. Jednak należy mieć na uwadze to, że w określonych sytuacjach społeczno-politycznych, np. w sytuacji niewoli narodowej włączenie czynnika emocjonalnego do oceny kwestii językowych nie może być naganne.