Zespół Badawczy Lingwistyki Korpusowej

Zespół Badawczy Lingwistyki Korpusowej

Korpus, będący zebranym i uporządkowanym zbiorem rzeczywistych danych językowych, zapewnia nowy sposób patrzenia na język. Lingwistyka korpusowa jest aktualnie jedynym podejściem, które można nazwać  linguistique de la parole. Metodologia lingwistyki korpusowej, wprowadzona w życie przez narzędzia obliczeniowe, dostarcza niepodważalnych wyników i ustaleń. Dążąc do ustanowienia związków między językiem a społeczeństwem, językoznawstwo korpusowe jest przyszłością pragmatycznego tłumaczenia i badań kontrastywnych, które niezaprzeczalnie przyczyniają się do wzajemnego, językowego, kulturowego i społecznego zrozumienia nawet w przypadku bardzo oddalonych od siebie geograficznie krajów. Lingwistyka korpusowa jest również często kojarzona ze spojrzeniem na język, któremu przyświeca zasada, że reguły języka są oparte na używaniu i że zmiany w nich zachodzą, gdy mówcy posługują się językiem do komunikowania się ze sobą. 

Korpus oferuje bogate i wiarygodne dane. Stosowanie go w badaniach pozwala zbliżyć się do faktycznego użycia języka. Teksty bowiem są nie tylko poświadczeniem zastosowania pewnego systemu, ale wpisują się w sytuację szczególną, która angażuje rzeczywistych mówców.

Cele:

• Stworzenie i wzbogacanie trzyjęzycznego korpusu francuskich tekstów literackich, przetłumaczonych na język litewski i polski.
• Podejmowanie badań w różnych dziedzinach językoznawstwa (zwłaszcza w semantyce, pragmatyce, składni i przekładoznawstwie), które mogą być prowadzone w wymiarze jednojęzycznym (dla francuskiego, litewskiego lub polskiego), ale przede wszystkim dwujęzycznym (francusko-litewskim, francusko-polskim) i trzyjęzycznym.
• Wzmocnienie współpracy międzyuczelnianej (Uniwersytet Wileński i Uniwersytet w Białymstoku).
• Zespół będzie mógł zaoferować określone zadania studentom studiów licencjackich i/lub magisterskich w celu zaangażowania studentów filologii francuskiej w prace badawcze wykonywane na ich wydziałach. Przydzielone zadania mogą być przedmiotem prac licencjackich/magisterskich studentów.

Korzyści:

• Prace zespołu przyczynią się do wzbogacenia wzajemnej znajomości języków i kultur litewskich i polskich badaczy.
• Obserwacje zróżnicowania językowego, wynikające z badań wychodzących od języka francuskiego, przyczynią się do wzmocnienia poczucia bliskości badaczy romanistów z krajów sąsiednich (Litwy i Polski), oraz do promowania kontaktów transgranicznych poprzez dni studyjne, sympozja i spotkania online naukowców z obu krajów.
• Współpraca będzie służyć podkreśleniu osiągnięć językoznawstwa francuskiego, a także ich zastosowaniu w badaniach nad dwoma genetycznie różnymi językami (litewskim jako językiem bałtyckim i polskim jako językiem słowiańskim).
• Wyniki badań będą publikowane w czasopismach dwóch współpracujących uczelni (Kalbotyra, Białostockie Archiwum Językowe, Linguididactica), a także w innych czasopismach o zasięgu międzynarodowym.

Skład Zespołu Badawczego Lingwistyki Korpusowej

dr hab. Joanna Cholewa, prof. UwB (Zakład Językoznawstwa Francuskiego, Uniwersytet w Białymstoku)

dr Urszula Kochanowska (Zakład Językoznawstwa Francuskiego, Uniwersytet w Białymstoku)

dr Sara Moroz (Zakład Językoznawstwa Francuskiego, Uniwersytet w Białymstoku)

dr Vita Valiukiene (Wydział Filologiczny, Uniwersytet Wileński)

Publikacje        

Joanna Cholewa (2022), « Équivalents polonais du verbe vivre dans le corpus parallèle français-polonais », in : L’art de vivre, de survivre, de revivre. Approches linguistiques, Magdalena Lipińska, Magdalena Szeflińska-Baran (eds), Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 81-93.

Joanna Cholewa, Vita Valiukiene (2022), « Énoncés définitoires directs français et leurs équivalents lituaniens et polonais dans le corpus parallèle », Roczniki Humanistyczne, Tom LXX, zeszyt 8, s. 95-108.  

Joanna Cholewa, Vita Valiukiene (2022),  « Le verbe tomber : sa plurivocité sémantique et ses équivalents en lituanien et en polonais. Étude basée sur le corpus parallèle français-lituanien-polonais », Kalbotyra 75, 7-26.

Joanna Cholewa (2023), « Pain et ses équivalents polonais dans le corpus parallèle : relations entre les éléments des structures hiérarchiques dans les deux langues », Roczniki Humanistyczne, Tom  LXXI,  zeszyt 8, 99-111.

Joanna Cholewa (2023), « Verbe polysémique baisser dans le corpus parallèle français-polonais », Białostockie Archiwum Językowe 23, 27-41.

Joanna Cholewa (2024), « Les métaphores spatiales du verbe arriver sont-elles présentes dans ses équivalents polonais ? Étude basée sur un corpus parallèle », Linguodidactica 28, 24-39.

Aktualności 

wrzesień 2025

Uniwersyteckie Centrum Obliczeniowe utworzyło, na wniosek Zespołu Badawczego Lingwistyki Korpusowej, trzyjęzyczny korpus równoległy online, który obecnie będzie testowany przez Badaczy Zespołu. Najbliższym celem jest poszerzenie korpusu do około 10 milionów wyrazów (około 50 utworów w wersji oryginalnej wraz z ich tłumaczeniami na języki polski i litewski). Projekt monitoruje dr hab. Witold Rudnicki, prof. UwB, dyrektor UCO, a bezpośrednio w prace zaangażowany jest mgr Grzegorz Marcińczyk.